Een privé-onttrekking verlaagt direct het eigen vermogen op de balans van je eenmanszaak. Dat gebeurt op het moment dat je geld, goederen of andere bedrijfsactiva uit je onderneming haalt voor privégebruik. De balans sluit daarna nog steeds kloppend, maar de vermogenspositie van je bedrijf is kleiner geworden.
Hieronder lees je precies hoe die boeking eruit ziet, wat het doet met de balansposten en wanneer je er op moet letten.
Wat een privé-onttrekking doet met je balans
Een balans bestaat aan de linkerkant uit activa (wat je bezit) en aan de rechterkant uit passiva (hoe dat gefinancierd is). Het eigen vermogen zit aan de rechterkant, bij de passiva. Haal je geld uit de kas of van de zakelijke rekening voor privégebruik, dan daalt de activakant. Om de balans in evenwicht te houden, daalt tegelijk het eigen vermogen aan de passivakant met hetzelfde bedrag.
Concreet: neem je €2.000 op uit de zakelijke rekening voor privédoeleinden, dan boek je:
- Bank (activa): min €2.000
- Eigen vermogen / privérekening (passiva): min €2.000
De balans klopt nog steeds, maar is aan beide kanten €2.000 kleiner geworden. Doe je dit regelmatig, dan kan het eigen vermogen snel slinken, zelfs als je onderneming winst maakt.
De privérekening als tussenrekening op de balans
In de boekhouding van een eenmanszaak gebruik je doorgaans een aparte grootboekrekening voor privé-onttrekkingen, vaak “privérekening” of “privé” genoemd. Alle onttrekkingen in een boekjaar komen hier op. Aan het einde van het jaar verrekent de boekhouder dit saldo met het eigen vermogen. Het saldo van de privérekening wordt dan afgeboekt tegen het eigen vermogen, zodat je aan het begin van het nieuwe jaar weer met een schone lei start op die tussenrekening.
Dit is een belangrijk verschil met een bv: bij een eenmanszaak is er geen salaris voor de eigenaar en geen dividenduitkering. De onttrekkingen lopen dus rechtstreeks via het eigen vermogen, zonder belastinginhoudingen op dat moment. Je betaalt inkomstenbelasting over de winst, niet over de onttrekkingen zelf.
Niet alleen geld: ook goederen en gebruik tellen mee
Een privé-onttrekking hoeft geen contant bedrag te zijn. Je kunt ook zakelijke goederen privé gebruiken, en dat heeft dezelfde gevolgen voor de balans. Een paar veelvoorkomende situaties:
- Privégebruik auto: rijd je in een zakelijke auto ook privé, dan moet je een correctie opnemen in je boekhouding. De waarde van het privévoordeel verlaagt het eigen vermogen.
- Goederen uit voorraad: neem je een product uit je voorraad voor eigen gebruik, dan boek je de kostprijs als onttrekking. De voorraadwaarde (activa) daalt, en het eigen vermogen daalt mee.
- Gebruik van bedrijfsruimte: gebruik je een deel van je kantoor privé, dan kan ook dat als onttrekking worden aangemerkt.
Bij goederen gebruik je de kostprijs als waarde, niet de verkoopprijs. Dat is de gangbare boekhoudkundige benadering voor eenmanszaken.
Wanneer onttrekkingen een risico worden voor je balans
Een gezonde balans laat zien dat je eigen vermogen positief is en dat je liquide middelen voldoende zijn om lopende verplichtingen te betalen. Onttrek je structureel meer dan de winst, dan kan het eigen vermogen negatief worden. Dat betekent technisch gezien dat je onderneming met vreemd vermogen (schulden) gefinancierd wordt, wat een risico is als crediteuren of de bank je balans bekijken.
Let op het volgende als je regelmatig onttrekt:
- Is het eigen vermogen nog positief na de onttrekking?
- Heb je voldoende liquide middelen voor zakelijke betalingen, belastingen en btw?
- Vergeet je niet om geld te reserveren voor de inkomstenbelasting, die je als ondernemer zelf moet afdragen?
Juist die laatste valkuil treft veel ondernemers: de winst staat op de rekening, maar de belasting moet nog betaald worden. Onttrek je alles aan het begin van het jaar, dan kan de aanslag later voor problemen zorgen.
Hoe je onttrekkingen correct bijhoudt
Zorg dat elke onttrekking direct wordt vastgelegd in je boekhoudsoftware. Maak een vaste grootboekrekening aan voor privé-onttrekkingen en boek elke privébetaling via de zakelijke rekening daar naartoe. Betaal je per ongeluk een privé-uitgave vanuit je zakelijke rekening, dan boek je die ook als onttrekking, zodat de administratie klopt.
Aan het einde van het boekjaar verwerkt je boekhouder of jijzelf het totaal van de privérekening in het eigen vermogen. In de jaarrekening zie je dan de beginstand eigen vermogen, plus winst, minus onttrekkingen, wat resulteert in de eindstand eigen vermogen. Dat is het getal dat uiteindelijk op de balans staat.
Houd je onttrekkingen goed bij en houd altijd een buffer aan voor belastingen. Dan geeft de balans van je eenmanszaak een eerlijk en betrouwbaar beeld van de financiële stand van je bedrijf.
