Een eenmanszaak overdragen aan een nieuwe eigenaar is juridisch gezien geen aandelenoverdracht, maar een verkoop van activa en activiteiten. Je draagt dus niet de rechtsvorm zelf over, maar de bezittingen, klanten, contracten en eventueel de handelsnaam. Hoe je dat precies regelt en waar je op moet letten, lees je hieronder.
Wat je precies overdraagt bij een eenmanszaak
Een eenmanszaak heeft geen rechtspersoonlijkheid. Dat betekent dat je bij de overdracht niet één geheel verkoopt, zoals bij een bv het geval is. In plaats daarvan maak je afspraken over welke onderdelen de koper overneemt. Denk aan:
- Inventaris en bedrijfsmiddelen (machines, apparatuur, inrichting)
- Voorraden
- De handelsnaam en het logo
- Het klantenbestand en lopende contracten
- Goodwill (de waarde van je reputatie en klantrelaties)
- Eventueel een huurcontract (als de verhuurder instemt)
Schulden gaan in principe niet automatisch mee over naar de koper. Jij blijft als verkoper aansprakelijk voor schulden die zijn ontstaan vóór de overdracht. Spreek dit altijd duidelijk af in de koopovereenkomst, zodat er later geen misverstand over bestaat.
Eenmanszaak overdragen: de stappen op een rij
Het overdrachtsproces verloopt in grote lijnen via de volgende stappen:
- Bepaal de waarde van je eenmanszaak. Laat een bedrijfswaardering uitvoeren, of doe dit zelf op basis van de jaarcijfers, de goodwill en de waarde van de activa. Een accountant of bedrijfsadviseur kan hierbij helpen.
- Zoek een koper. Dit kan via kennissen, branchenetwerken of een bedrijvenmakelaar. Zorg dat je een geheimhoudingsverklaring laat tekenen voordat je gevoelige bedrijfsinformatie deelt.
- Onderhandel en leg afspraken vast. Sluit een koopovereenkomst (ook wel overnamecontract of activa-passiva-overeenkomst) op. Laat dit controleren door een jurist of notaris.
- Informeer personeel, klanten en leveranciers. Als je personeel in dienst hebt, gelden er bij een bedrijfsoverdracht speciale regels vanuit de wet overgang van onderneming. Personeel gaat dan automatisch mee over naar de koper, inclusief arbeidsvoorwaarden.
- Wijzig de inschrijving bij de KVK. De koper schrijft een nieuwe eenmanszaak in bij de Kamer van Koophandel. Jij schrijft jouw onderneming uit, of wijzigt de gegevens als je zelf doorgaat onder een andere naam of activiteit. De KVK verwerkt deze wijzigingen zodra de overdracht is afgerond.
- Regel de fiscale afwikkeling. Bij de verkoop van een eenmanszaak betaal je mogelijk stakingswinst. De Belastingdienst beschouwt de overdracht namelijk als het staken van jouw onderneming. Er geldt een stakingsvrijstelling (naar schatting rond 3.630 euro in 2026, maar raadpleeg de Belastingdienst voor het actuele bedrag). Over het meerdere betaal je inkomstenbelasting.
De koopovereenkomst: dit moet erin staan
De koopovereenkomst is het belangrijkste document bij de overdracht. Zorg dat de volgende punten er expliciet in staan:
- Een gedetailleerde lijst van wat er wordt overgedragen (activa)
- De koopprijs en de betalingsregeling
- De overdrachtsdatum
- Afspraken over schulden en garanties
- Een concurrentiebeding (zodat jij na de verkoop niet direct een vergelijkbaar bedrijf start)
- Afspraken over een eventuele overdrachtsperiode waarin jij de koper inwerkt
Een notaris is bij de overdracht van een eenmanszaak niet verplicht, tenzij er onroerend goed bij betrokken is. Toch is het slim om een jurist mee te laten kijken, zeker bij een hogere overnamesom.
Wat de koper regelt na de overname
De koper start formeel een nieuwe eenmanszaak en schrijft die in bij de KVK. Daarna opent de koper een zakelijke bankrekening, regelt een btw-nummer via de Belastingdienst en sluit eventueel nieuwe verzekeringen af. Contracten met klanten en leveranciers moeten in veel gevallen opnieuw worden afgesloten op naam van de koper, tenzij alle partijen instemmen met de overdracht van bestaande contracten.
Valkuilen bij het overdragen van een eenmanszaak
Een veelgemaakte fout is dat verkoper en koper mondeling afspraken maken zonder die schriftelijk vast te leggen. Dat leidt later bijna altijd tot discussies, bijvoorbeeld over wie verantwoordelijk is voor een openstaande factuur van vóór de overname. Leg alles schriftelijk vast, hoe klein het detail ook lijkt.
Een andere valkuil is de goodwill. Verkopers overschatten die vaak, kopers onderschatten hem. Goodwill is alleen reëel als de klanten ook na de overdracht blijven. Als jouw bedrijf sterk leunt op persoonlijke relaties, is de kans groot dat een deel van de klanten wegvalt zodra jij vertrekt. Wees daar eerlijk over in de onderhandelingen, ook als dat de prijs drukt.
Tot slot: vergeet de btw niet. Over de overnamesom hoef je in de meeste gevallen geen btw te berekenen, mits er sprake is van een overgang van een gehele onderneming. De Belastingdienst stelt daar specifieke voorwaarden aan. Laat dit vooraf toetsen door een accountant.
Een eenmanszaak overdragen vraagt meer voorbereiding dan veel ondernemers verwachten. Maar wie de stappen zorgvuldig doorloopt, een goede koopovereenkomst laat opstellen en de fiscale gevolgen vooraf in kaart brengt, kan de overdracht soepel laten verlopen voor zowel verkoper als koper.
