De btw op bouwgrond is aftrekbaar als je de grond gebruikt voor btw-belaste activiteiten. Dat klinkt eenvoudig, maar in de praktijk ligt het genuanceerd. Of je de betaalde btw volledig, gedeeltelijk of helemaal niet kunt aftrekken, hangt af van wat je met de grond gaat doen en hoe de levering fiscaal is vormgegeven.
Dit artikel gaat specifiek in op de aftrek van btw bij de aankoop van bouwgrond, niet op de vraag of de verkoop van bouwgrond überhaupt met btw belast is (dat is een apart onderwerp). Wel is die vraag relevant als context: als de levering van bouwgrond met btw plaatsvindt, is de koper pas aan zet voor de aftrekvraag.
Wanneer is bouwgrond belast met btw?
Niet elke verkoop van grond is automatisch met btw belast. Grond is in beginsel vrijgesteld van btw. Bouwgrond vormt een uitzondering: de levering van bouwgrond is verplicht belast met 21% btw. Bouwgrond is grond die bestemd is om bebouwd te worden, ook als er nog geen bouwvergunning is verleend. Is de grond al bebouwd of is het een al bestaand (niet nieuw) terrein, dan gelden andere regels.
Pas als de verkopende partij btw in rekening brengt, kan de koper die btw mogelijk aftrekken. Brengt de verkoper geen btw in rekening, dan is er ook niets te verrekenen.
Btw op bouwgrond aftrekbaar: de basisregel
De btw die je betaalt bij de aankoop van bouwgrond is aftrekbaar als voorbelasting, maar alleen als je de grond gebruikt voor prestaties die zelf ook btw-belast zijn. Denk aan een bv of onderneming die op de grond een bedrijfspand bouwt en dat pand btw-belast verhuurt of erin werkt met een btw-plichtige onderneming.
Een concreet voorbeeld: een bv koopt een perceel grond en betaalt daarvoor een btw-bedrag van (in een bekende zaak bij Jongbloed Fiscaal Juristen) bijna 75.000 euro. Als die bv de grond vervolgens gebruikt voor btw-belaste activiteiten, kan zij dat bedrag terugvragen als voorbelasting via de btw-aangifte. Dat levert direct een aanzienlijk liquiditeitsvoordeel op.
Wanneer is de btw op bouwgrond niet aftrekbaar?
De btw is niet aftrekbaar als je de grond gebruikt voor vrijgestelde of niet-economische activiteiten. De meest voorkomende situaties waarbij aftrek niet mogelijk is:
- Je bouwt een woning voor eigen bewoning. Privégebruik geeft geen recht op aftrek.
- Je verhuurt het toekomstige pand zonder btw-optie. Verhuur van onroerend goed is standaard vrijgesteld van btw, tenzij beide partijen kiezen voor btw-belaste verhuur (de zogenoemde optie belaste verhuur).
- Je bent geen btw-ondernemer, bijvoorbeeld een particulier of een instelling die geen economische activiteiten verricht.
- De grond wordt (deels) gebruikt voor vrijgestelde prestaties, zoals bij zorginstellingen of woningcorporaties.
In al deze gevallen is de voorbelasting geheel of gedeeltelijk niet aftrekbaar. Je betaalt dan btw die je niet terugkrijgt, wat de aankoopprijs effectief duurder maakt.
Gedeeltelijke aftrek bij gemengd gebruik
Soms gebruik je de bouwgrond voor zowel btw-belaste als btw-vrijgestelde activiteiten. In dat geval heb je recht op gedeeltelijke aftrek, naar rato van het btw-belaste gebruik. Dit noem je pro-rataaftrek. De berekening gebeurt op basis van de verhouding tussen btw-belaste en vrijgestelde omzet.
Stel dat 60% van je omzet btw-belast is en 40% vrijgesteld, dan is ook 60% van de betaalde btw op de grond aftrekbaar. Die verhouding kan later nog worden herzien als het werkelijke gebruik afwijkt van de aanvankelijke inschatting, zeker in de herzieningstermijn van tien jaar die geldt voor onroerend goed.
Het belang van het moment van aankoop
Het tijdstip van aankoop is niet onbelangrijk. De intentie op het moment van aankoop bepaalt in eerste instantie of en hoeveel btw je als voorbelasting in aftrek kunt brengen. Als je bij aankoop al de bedoeling hebt om de grond btw-belast te gebruiken, kun je de btw direct aftrekken, ook al is de bouw nog niet gestart.
Verandert die intentie later, of blijkt het werkelijke gebruik anders, dan kan de Belastingdienst de eerder afgetrokken btw gedeeltelijk terugvorderen via de herzieningsregels. Die herzieningstermijn loopt voor onroerend goed tien jaar. Het is daarom verstandig om de bestemming van de grond goed te documenteren en vast te leggen waarom je bij aankoop recht had op aftrek.
Valkuilen bij de btw-aftrek op bouwgrond
Er zijn een paar situaties waar het in de praktijk regelmatig misgaat:
- Verkoop als onbebouwde grond zonder btw: Als de verkoper ten onrechte geen btw berekent, heeft de koper ook niets te verrekenen. Controleer altijd of de levering terecht als vrijgesteld of belast is aangemerkt.
- Overdrachtsbelasting en btw door elkaar halen: Bij de aankoop van bouwgrond die met btw is belast, geldt een verlaagd tarief voor overdrachtsbelasting (2% in plaats van het hogere tarief), zodat samenloop wordt beperkt. Maar de btw en overdrachtsbelasting zijn twee aparte kostenposten.
- Geen gebruik van de optie belaste verhuur: Als je later het pand btw-vrijgesteld verhuurt, verlies je met terugwerkende kracht het recht op de afgetrokken btw op de grond en de bouw. Dat kan om forse bedragen gaan.
- Grond als bijlevering bij een gebouw: Als bouwgrond samen met een gebouw wordt geleverd, kan de btw-kwalificatie afhangen van hoe de levering is opgesplitst. Dit vraagt om zorgvuldige contractvorming.
Bij twijfel over de aftrekbaarheid van btw op bouwgrond is het verstandig vooraf advies in te winnen bij een fiscalist of de Belastingdienst. De bedragen zijn doorgaans aanzienlijk en een fout is pas jaren later zichtbaar als de Belastingdienst controleert.
Lees ook