Wie betaalt btw? Uiteindelijk betaalt de eindverbruiker, dus de consument, de btw. Als jij als particulier iets koopt in een winkel, betaal jij de btw die in de prijs is verwerkt. Ondernemers betalen weliswaar ook btw, maar mogen de btw die ze zelf betalen over zakelijke kosten meestal terugvragen van de Belastingdienst. Per saldo valt de btw-last daardoor bij de eindgebruiker.
De consument is de uiteindelijke betaler
Btw staat voor belasting over de toegevoegde waarde. In theorie wordt btw geheven bij elke stap in de productie- en verkoopreis van een product. Een fabrikant, groothandel en winkel berekenen allemaal btw aan de volgende schakel. Maar omdat ondernemers de door hen betaalde btw mogen aftrekken van de btw die ze ontvangen, vloeien al die tussenliggende betalingen terug naar de Belastingdienst via de ondernemer. De consument die het product als laatste koopt, heeft geen recht op aftrek. Die betaalt de btw dus écht.
Concreet werkt dit zo: jij koopt een paar schoenen voor 121,- euro. Daarin zit 21% btw, wat neerkomt op 21,- euro. Die 21,- euro gaat naar de winkel, die het afdraagt aan de Belastingdienst (na aftrek van de btw die de winkel zelf heeft betaald aan de leverancier). Jij als koper ziet dat geld niet meer terug.
Wanneer betaalt een ondernemer btw?
Ondernemers berekenen btw aan hun klanten en dragen dat af aan de Belastingdienst. Tegelijkertijd mogen ze de btw die ze zelf betalen over zakelijke kosten, zoals inkoop, huur van bedrijfsruimte of aanschaf van apparatuur, aftrekken. Dit heet de aftrek van voorbelasting. Per saldo draagt een ondernemer alleen het verschil af: de ontvangen btw min de betaalde btw.
Voorbeeld: een webshop verkoopt producten voor 1.210,- euro inclusief 21% btw. De ontvangen btw is 210,- euro. De webshop heeft zelf 100,- euro btw betaald aan leveranciers. De webshop draagt dan 110,- euro af aan de Belastingdienst. De klant heeft die 210,- euro betaald en krijgt hem niet terug.
Wie betaalt btw maar mag het niet terugvragen?
Niet iedereen die btw betaalt, mag die ook terugvragen. De volgende groepen betalen btw zonder recht op aftrek:
- Particulieren. Een gewone consument betaalt altijd btw bij aankopen en kan die nooit terugvragen.
- Vrijgestelde ondernemers. Sommige sectoren zijn vrijgesteld van btw, zoals zorgverleners, onderwijs en financiële diensten. Zij rekenen geen btw en mogen ook de btw op hun eigen kosten niet terugvragen.
- Overheidsinstanties. Overheden betalen soms ook btw zonder volledig recht op aftrek, afhankelijk van hun activiteiten.
- Kleine ondernemers zonder btw-nummer. Ondernemers die gebruikmaken van de kleineondernemersregeling (KOR) zijn btw-vrijgesteld en hebben geen recht op aftrek van voorbelasting.
Btw bij aankopen buiten Nederland
Koop je iets in een ander EU-land als particulier, dan betaal je de btw van dat land. Bij online aankopen vanuit een EU-land geldt sinds 2021 de btw-regel van het land waar jij woont, zodra de webshop boven een drempel van 10.000,- euro aan grensoverschrijdende verkopen zit. Als particulier kun je die buitenlandse btw vrijwel nooit terugkrijgen. Alleen in specifieke gevallen, zoals taxfree-aankopen buiten de EU, kun je een deel van de btw terugvragen aan de grens.
Wie betaalt btw bij zakelijke transacties tussen bedrijven?
Bij handel tussen ondernemers in Nederland berekent de verkoper btw aan de koper. De koper betaalt die btw, maar vraagt hem terug via zijn btw-aangifte. Netto kost de btw de ondernemer dus niets, zolang de aankoop zakelijk is. Bij grensoverschrijdende handel binnen de EU gelden andere regels: bij leveringen tussen btw-plichtige ondernemers wordt de btw verlegd naar de koper. De koper geeft de btw op in zijn eigen aangifte en trekt hem daar ook weer af.
De rode draad is steeds hetzelfde: btw schuift door de keten, maar blijft hangen bij wie geen recht heeft op aftrek. En dat is in verreweg de meeste gevallen de consument aan het einde van de lijn. Als je als particulier een prijs ziet, is de btw al meegeteld en betaal je die automatisch bij elke aankoop.
Lees ook