Met willekeurige afschrijving bepaal je zelf hoe snel je een bedrijfsmiddel afschrijft, in plaats van dat de Belastingdienst dat ritme bepaalt. Je mag het afschrijvingsbedrag naar voren halen, waardoor je eerder belasting bespaart en je liquiditeit verbetert. Dat is het directe voordeel: niet minder belasting betalen in totaal, maar eerder.
Normaal schrijf je een bedrijfsmiddel af over de verwachte gebruiksduur, met een vast percentage per jaar. Bij willekeurige afschrijving mag je dat schema loslaten en bijvoorbeeld in het eerste jaar al een groot deel of zelfs het volledige resterende bedrag afschrijven. Je totale afschrijving blijft gelijk, maar het tempo ligt in jouw handen.
Wanneer mag je willekeurig afschrijven?
Willekeurige afschrijving is niet voor iedereen en niet voor elk bedrijfsmiddel toegestaan. De Belastingdienst stelt voorwaarden. De regeling geldt voor ondernemers die inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting betalen. Je moet vallen in een van de aangewezen categorieën. De bekendste zijn:
- Startende ondernemers (met recht op startersaftrek) mogen op alle bedrijfsmiddelen willekeurig afschrijven.
- Milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen die op de Milieulijst staan (de VAMIL-regeling).
- Aangewezen investeringen in specifieke sectoren of regio’s, zoals bepaalde gebieden met stimuleringsregelingen.
Val je niet in een van deze categorieën, dan geldt voor jou de gewone afschrijving. Controleer via de Belastingdienst of jouw specifieke situatie in aanmerking komt, want de lijst met aangewezen bedrijfsmiddelen verandert regelmatig.
Wat levert willekeurige afschrijving concreet op?
Het voordeel zit in de timing. Stel: je koopt een machine voor 100.000 euro met een restwaarde van 10.000 euro. Normaal schrijf je die over tien jaar af, dus 9.000 euro per jaar. Met willekeurige afschrijving mag je in jaar één al 50.000 euro of zelfs het hele bedrag van 90.000 euro afschrijven. Je winst daalt dat jaar fors, en dus ook de belasting die je betaalt.
In latere jaren heb je dan minder of niets meer om af te schrijven, dus betaal je dan meer belasting. Per saldo is het verschil nul, maar je hebt in de tussentijd meer geld beschikbaar gehad. Dat geld kun je gebruiken voor investeringen, als buffer, of om rente op leningen te besparen. Voor een startende ondernemer of een bedrijf dat flink investeert, kan dit een merkbaar verschil maken.
Willekeurige afschrijving en de VAMIL-regeling
De bekendste toepassing van willekeurige afschrijving is de VAMIL (Willekeurige Afschrijving Milieu-investeringen). Hiermee mag je 75% van de investering in een milieuvriendelijk bedrijfsmiddel op een zelfgekozen moment afschrijven. Het gaat om bedrijfsmiddelen die op de zogenoemde Milieulijst staan, zoals bepaalde elektrische voertuigen, energiezuinige installaties of machines met een lage uitstoot.
VAMIL is een aparte regeling naast de MIA (Milieu-investeringsaftrek). Je kunt beide regelingen vaak combineren, maar ze werken anders: MIA geeft een extra aftrekpost bovenop de gewone kosten, terwijl VAMIL de timing van afschrijven beïnvloedt. Raadpleeg de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) voor de actuele Milieulijst en de voorwaarden, want die worden jaarlijks bijgesteld.
Wat zijn de grenzen van willekeurige afschrijving?
Je mag nooit onder de restwaarde afschrijven. Als een bedrijfsmiddel na gebruik nog iets waard is, bijvoorbeeld 5.000 euro, dan blijft dat bedrag op de balans staan. Verder gelden er per regeling maximumpercentages: bij VAMIL is dat 75% willekeurig, de overige 25% schrijf je gewoon af.
Ook geldt de gebruikelijke minimumgrens voor afschrijving op bedrijfsmiddelen: je schrijft per jaar minimaal tot de boekwaarde die hoort bij de normale afschrijving, tenzij de willekeurige afschrijving al meer ruimte biedt. De Belastingdienst stelt dat je niet willekeurig kunt afschrijven op gebouwen (die vallen onder een apart regime met een bodemwaarde), en ook niet op goodwill of bedrijfsmiddelen die al volledig zijn afgeschreven.
Hoe pas je willekeurige afschrijving toe in de praktijk?
Je hoeft geen aparte aanvraag in te dienen bij de Belastingdienst. Je verwerkt de willekeurige afschrijving gewoon in je aangifte inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting. In de aangifte geef je het gekozen afschrijvingsbedrag op. Zorg wel dat je de investering en het bedrijfsmiddel goed documenteert in je administratie, inclusief de aankoopfactuur, de activering op de balans en de gekozen afschrijvingsbedragen per jaar.
Bij de VAMIL meld je de investering vooraf via de RVO, want die melding is een voorwaarde voor de regeling. Doe je dat niet op tijd, dan verlies je het recht op willekeurige afschrijving via VAMIL, ook al voldoet het bedrijfsmiddel verder aan alle eisen.
Is willekeurige afschrijving altijd slim?
Niet altijd. Als je verwacht dat je belastingtarief in de toekomst hoger ligt dan nu, is het juist voordeliger om afschrijving naar voren te halen. Maar verwacht je volgend jaar meer winst en een hoger tarief, dan kan het slim zijn om de afschrijving juist dan te nemen. Willekeurige afschrijving is een instrument, geen automatisch voordeel.
Heb je nu weinig winst of zelfs verlies, dan heeft extra afschrijving dit jaar nauwelijks zin: je hebt immers weinig belasting om tegen weg te strepen. In dat geval bewaar je de ruimte liever voor een jaar met hogere winst. Dit vraagt om een bewuste keuze, het liefst in overleg met een boekhouder of fiscalist die jouw situatie kent.
Willekeurige afschrijving is een legale manier om belasting te verschuiven naar een later moment en je cashflow te verbeteren. Voor startende ondernemers en investeerders in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen is het een waardevol instrument. Gebruik het weloverwogen: bekijk elk jaar opnieuw wat de beste timing is, en controleer via de Belastingdienst of RVO of jouw investering kwalificeert.
