Een vereniging is btw-plichtig zodra zij als ondernemer voor de btw wordt aangemerkt. Dat klinkt vreemd voor een club zonder winstoogmerk, maar de Belastingdienst kijkt niet naar het doel van de organisatie, maar naar de activiteiten. Levert je vereniging goederen of diensten en ontvangt ze daar een vergoeding voor, dan ben je in principe btw-ondernemer. Of je daarna ook daadwerkelijk btw-aangifte moet doen, is een andere vraag.
Veel verenigingen denken dat ze automatisch buiten de btw vallen omdat ze geen winst maken. Dat is een misverstand. Het draait om de vraag of je deelneemt aan het economisch verkeer, niet om de vraag of je winst nastreeft.
Wanneer is een vereniging btw-plichtig?
De Belastingdienst beoordeelt per activiteit of je als ondernemer handelt. Drie vragen zijn daarbij bepalend:
- Verricht je vereniging activiteiten die normaal ook door bedrijven worden gedaan?
- Ontvangt de vereniging daar een vergoeding voor, ook al dekt die vergoeding alleen de kosten?
- Voert de vereniging die activiteiten regelmatig en structureel uit?
Is het antwoord op die drie vragen ja, dan is je vereniging voor die activiteiten btw-plichtig. Denk aan een sportvereniging die een kantine exploiteert, een muziekvereniging die betaalde optredens geeft of een ondernemersvereniging die betaalde cursussen organiseert. Al die activiteiten vallen in beginsel onder de btw.
Contributie en btw: hoe zit dat?
Contributie is een grijs gebied. Betalen leden contributie in ruil voor een duidelijk aanwijsbare tegenprestatie, zoals toegang tot faciliteiten of een abonnement op een blad, dan is die contributie in principe belast met btw. Betalen leden contributie puur als bijdrage aan de vereniging, zonder dat daar een directe dienst tegenover staat, dan is er vaak geen sprake van een btw-belaste vergoeding. In de praktijk is dit onderscheid niet altijd scherp te trekken, en het is verstandig dit geval voor geval te beoordelen.
Vrijstellingen die voor verenigingen gelden
Zelfs als een vereniging als btw-ondernemer kwalificeert, kunnen bepaalde activiteiten zijn vrijgesteld van btw. De meest voorkomende vrijstellingen voor verenigingen zijn:
- Sportactiviteiten: diensten die nauw samenhangen met de beoefening van sport of lichamelijke opvoeding aan leden van sportverenigingen zijn onder voorwaarden vrijgesteld.
- Sociaal-culturele activiteiten: bepaalde activiteiten van instellingen van sociale of culturele aard kunnen zijn vrijgesteld, mits de instelling geen winstoogmerk heeft en de vrijstelling de concurrentieverhoudingen niet verstoort.
- Onderwijs: een vereniging die erkend onderwijs verzorgt, kan voor die activiteit zijn vrijgesteld.
- Fondsenwerving: incidentele fondsenwerving is onder strikte voorwaarden vrijgesteld.
Let op: een vrijstelling betekent dat je over die activiteit geen btw hoeft te berekenen, maar ook geen btw kunt aftrekken die je zelf betaalt op inkopen voor die activiteit. Dat kan nadelig zijn als je veel kosten maakt.
De kleineondernemersregeling (KOR)
Heeft je vereniging een jaarlijkse omzet van minder dan 20.000 euro uit btw-belaste activiteiten, dan kun je kiezen voor de kleineondernemersregeling (KOR). Met de KOR hoef je geen btw te berekenen en geen btw-aangifte te doen. Je kunt dan ook geen btw terugvragen op inkopen, maar voor kleine verenigingen weegt dat voordeel vaak op tegen de administratieve last van btw-aangiftes. Aanmelden voor de KOR doe je via de Belastingdienst.
Btw-aangifte doen als vereniging: wanneer wel, wanneer niet?
Ondernemer zijn voor de btw en btw-aangifte moeten doen zijn twee verschillende dingen. Een vereniging kan btw-ondernemer zijn, maar toch geen aangifte hoeven doen als alle activiteiten zijn vrijgesteld of als ze onder de KOR valt. Doe je wél btw-belaste activiteiten en valt de omzet boven de KOR-grens van 20.000 euro, dan moet je je aanmelden bij de Belastingdienst, een btw-nummer aanvragen en periodiek aangifte doen.
Heeft je vereniging zowel belaste als vrijgestelde activiteiten, dan mag je de btw op inkopen alleen aftrekken voor zover die inkopen betrekking hebben op de belaste activiteiten. Dit heet gemengd gebruik en vraagt om een goede administratie om de verhouding te kunnen bewijzen.
Twijfel je over de btw-positie van je vereniging, dan is het verstandig om de Belastingdienst rechtstreeks te raadplegen of een belastingadviseur in te schakelen. De situatie verschilt per vereniging en per activiteit, en een verkeerde inschatting kan leiden tot naheffingen met rente.
Lees ook