Het verschil tussen accijns en btw is dat accijns een vast bedrag per liter (of eenheid) is dat de overheid heft op specifieke producten, terwijl btw een percentage is over de verkoopprijs van bijna alle goederen en diensten. Beide zijn belastingen die je als consument betaalt, maar ze werken op een heel andere manier en hebben een ander doel.

Bij brandstof zie je dit verschil het duidelijkst. Volgens de ANWB gaat meer dan de helft van de benzineprijs aan de pomp naar het Rijk via accijns én btw. Je betaalt dus eigenlijk twee keer belasting, en dat is geen toeval.

Hoe werkt accijns?

Accijns is een verbruiksbelasting op een beperkt aantal producten. De overheid legt accijns op producten die ze wil belasten vanwege de maatschappelijke kosten ervan, denk aan brandstof, tabak en alcohol. Het gaat om een vast bedrag per eenheid, niet om een percentage van de prijs.

Bijvoorbeeld: op een liter Euro95 betaal je een vastgesteld bedrag aan accijns, ongeacht of de benzineprijs hoog of laag is. Stijgt de olieprijs, dan verandert de accijns niet automatisch mee. Dit maakt accijns voorspelbaar voor de overheid als inkomstenbron, maar ook vrij star voor de consument. De accijns staat los van de marktprijs.

Producten waarop in Nederland accijns geldt:

  • Benzine, diesel en LPG
  • Sigaretten en andere tabaksproducten
  • Bier, wijn en sterke drank

Hoe werkt btw?

Btw staat voor belasting op de toegevoegde waarde. Het is een percentage dat wordt geheven over de verkoopprijs van een product of dienst. In Nederland geldt het algemene btw-tarief van 21% voor de meeste goederen en diensten. Voor sommige producten, zoals voedsel en medicijnen, geldt een lager tarief van 9%.

Btw stijgt en daalt mee met de prijs. Als benzine duurder wordt aan de pomp, betaal je ook meer btw in absolute euro’s, omdat die 21% over een hoger bedrag wordt berekend. Dit is precies het tegenovergestelde van accijns, dat een vast bedrag blijft.

Wat is het verschil tussen accijns en btw in het kort?

Accijns Btw
Type belasting Vast bedrag per eenheid Percentage over de prijs
Geldt voor Specifieke producten (brandstof, tabak, alcohol) Bijna alle goederen en diensten
Beweegt mee met de marktprijs? Nee Ja
Doel Gedrag ontmoedigen en inkomsten genereren Inkomsten genereren voor de overheid
Terug te vorderen door bedrijven? Zelden Ja, als je btw-plichtig ondernemer bent

Btw over accijns: ja, dat bestaat

Een opvallend detail: bij brandstof bereken je de btw over de prijs inclusief accijns. Je betaalt dus btw over een bedrag waar al accijns in zit. Dit wordt ook wel “belasting over belasting” genoemd. Het is een legale constructie die de uiteindelijke prijs aan de pomp flink opdrijft.

Stel dat de kale benzineprijs 80 cent per liter is, de accijns 80 cent, dan is het subtotaal al 1,60 euro. Daarna komt er nog 21% btw over dat totaalbedrag. Die btw tikt dus harder aan dan je op het eerste gezicht zou verwachten.

Waarom bestaan beide belastingen naast elkaar?

Btw is een algemene belasting die voor bijna alles geldt en de basisfinanciering van de overheid vormt. Accijns heeft een specifieke reden: de overheid wil consumptie van bepaalde producten afremmen of de maatschappelijke kosten ervan doorberekenen aan de gebruiker. Roken kost de gezondheidszorg geld, autorijden kost de samenleving iets in de vorm van wegonderhoud, uitstoot en geluid. Accijns is een manier om dat te verdisconteren in de prijs.

Btw kun je als ondernemer terugvragen van de Belastingdienst als je zelf ook btw-aangifte doet. Accijns kun je in de meeste gevallen niet terugkrijgen, ook niet als ondernemer. Dat maakt accijns een definitieve kostenpost, terwijl btw voor bedrijven neutraal kan uitpakken.

Kort samengevat: accijns is een gerichte belasting op specifieke producten met een vast bedrag, en btw is een algemene procentuele belasting over bijna alles. Bij producten als brandstof betaal je ze allebei tegelijk, waarbij de btw ook nog eens over de al met accijns verhoogde prijs wordt berekend. Dat verklaart waarom de belastingdruk op bijvoorbeeld een liter benzine zo hoog uitvalt.

bookd blogger
crypto & nft lover

Bookd.nl

Alles over boekhouding, belasting en ondernemen

Bookd.nl

Alles over boekhouding, belasting en ondernemen.