Bij lineaire afschrijving schrijf je elk jaar hetzelfde bedrag af op een bedrijfsmiddel. Je verdeelt de aanschafwaarde minus de restwaarde gelijkmatig over de gebruiksduur. Het resultaat is een vaste jaarlijkse afschrijvingslast, jaar in jaar uit. Dat maakt deze methode overzichtelijk en voorspelbaar.
Hoe lineaire afschrijving werkt
De berekening is eenvoudig. Je neemt de aanschafwaarde van een activum, trekt daar de restwaarde vanaf, en deelt dat bedrag door het aantal jaren van de verwachte gebruiksduur. Wat je dan uitkomt is het bedrag dat je elk jaar als kosten boekt.
De formule ziet er zo uit:
Jaarlijkse afschrijving = (aanschafwaarde – restwaarde) / gebruiksduur in jaren
Stel: je koopt een machine voor 20.000 euro. Je verwacht hem tien jaar te gebruiken en de restwaarde is 2.000 euro. Dan schrijf je elk jaar (20.000 – 2.000) / 10 = 1.800 euro af. Na tien jaar staat de machine voor 2.000 euro op de balans.
Lineaire afschrijving versus andere methoden
De meest gebruikte alternatieven zijn de degressieve methode en de methode op basis van gebruik. Bij degressieve afschrijving schrijf je in de beginjaren meer af en later minder. Dat sluit beter aan bij activa die snel in waarde dalen, zoals auto’s of elektronica. Bij de gebruiksmethode hangt de afschrijving af van hoeveel je het activum daadwerkelijk inzet, bijvoorbeeld op basis van draaiuren of geproduceerde eenheden.
Lineaire afschrijving is de meest neutrale keuze. Je lost geen verwacht waardeverloop op in de cijfers, maar verdeelt de kosten simpelweg gelijk. Dat is handig als een bedrijfsmiddel redelijk constant in waarde daalt of als je de boekhouding eenvoudig wilt houden. Het nadeel is dat de methode niet altijd aansluit bij de werkelijke waardeontwikkeling. Een auto die de eerste jaren veel sneller in waarde daalt, wordt bij lineaire afschrijving te hoog gewaardeerd in de beginjaren.
Percentage en gebruiksduur bepalen
Het afschrijvingspercentage is het gevolg van de gekozen gebruiksduur. Kies je voor tien jaar, dan is het percentage 10% per jaar. Kies je voor vijf jaar, dan is dat 20%. Je kunt ook direct met een percentage werken: dat druk je dan uit als een vast percentage van het verschil tussen aanschafwaarde en restwaarde.
De Belastingdienst stelt in Nederland bepaalde regels over de minimale afschrijvingstermijn. Zo mag je op gebouwen in eigen gebruik doorgaans niet verder afschrijven dan tot 50% van de WOZ-waarde. Voor andere bedrijfsmiddelen geldt dat je de gebruiksduur realistisch inschat op basis van de daadwerkelijke levensduur. Je kunt niet willekeurig een korte termijn kiezen om snel kosten te maken.
Wanneer kies je voor lineaire afschrijving?
Lineaire afschrijving past goed bij bedrijfsmiddelen waarvan je verwacht dat ze over de hele gebruiksduur min of meer even nuttig zijn. Denk aan meubilair, inrichting, bepaalde machines of computersystemen met een gelijkmatig gebruikspatroon. Ook als je wettelijk verplicht bent om lineair af te schrijven (zoals bij bepaalde overheidsboekhouding) is de keuze vanzelfsprekend.
De methode is minder geschikt als een activum in de praktijk snel veroudert of als de economische waarde in de eerste jaren sterk terugloopt. In dat geval geeft een degressieve methode een realistischer beeld van de werkelijke waardevermindering op de balans.
Verwerking in de boekhouding
Je boekt de jaarlijkse afschrijving als een kostenpost in de winst-en-verliesrekening. Tegelijkertijd verlaag je de boekwaarde van het activum op de balans via de cumulatieve afschrijving. Boekhoudpakketten zoals AFAS Profit ondersteunen lineaire afschrijving standaard, waarbij je het percentage of de gebruiksduur instelt en het systeem de jaarlijkse journaalposten automatisch verwerkt.
Het is goed om de gekozen methode consistent toe te passen. Wissel niet halverwege de gebruiksduur van methode, tenzij daar een gegronde reden voor is. Een wijziging in afschrijvingsmethode geldt als een schattingswijziging en moet je toelichten in de toelichting op de jaarrekening.
Lineaire afschrijving is voor de meeste bedrijven de eenvoudigste en meest transparante keuze. Zolang de gebruiksduur en restwaarde realistisch zijn ingeschat, geeft de methode een betrouwbaar beeld van de jaarlijkse waardevermindering van je bezittingen.
