Op LinkedIn zie je ze dagelijks voorbij komen. De jubelposts over nieuwe klanten, groeicijfers, overnames en prijzen. De entrepeneur als rolmodel. Vrijheid, onafhankelijkheid, eigen koers varen. Wat je minder ziet, zijn de nachten zonder slaap, de knoop in je maag bij een tegenvallende kwartaalomzet en de spanning van een bank die meekijkt.
Ondernemen is topsport. Alleen zonder vaste speeltijd en zonder rustmoment. Je staat altijd aan. Je bedrijf is geen baan van negen tot vijf. Het is je identiteit. En juist daar schuilt een risico. Want als het bedrijf wankelt, wankel jij mee.
Stress als constante factor
Onderzoekers van onder meer TNO en het CBS laten al jaren zien dat zelfstandigen een hogere werkdruk ervaren dan werknemers in loondienst. De onzekerheid over inkomen, personeel dat ziek uitvalt, klanten die niet betalen, een belastingaanslag die hoger uitvalt dan verwacht. Het stapelt zich op.
Die chronische stress vraagt om ontlading. Een borrel na een lange dag. Een glas wijn tijdens het doornemen van de cijfers. In sectoren als de horeca, vastgoed en creatieve industrie is alcohol bijna standaard aanwezig bij netwerkborrels en deals.
Alcohol is sociaal geaccepteerd. Cocaïne is minder zichtbaar, maar minstens zo aanwezig. Het staat bekend als de drug die je scherp en energiek houdt. Precies wat je nodig hebt als je nog drie afspraken hebt na een werkdag van tien uur
De sluipende grens
Het probleem is niet die ene avond. Het probleem is de verschuivende norm. Wat eerst alleen in het weekend gebeurde, verschuift naar doordeweeks. Wat één glas was, worden er drie. Wat eerst alleen bij succes werd gebruikt, wordt een manier om teleurstelling te dempen.
Verslaving bij ondernemers heeft vaak een eigen dynamiek. Ze zijn gewend om controle te houden, risico’s te managen, problemen zelf op te lossen. Hulp vragen voelt als falen. Daarbij komt de angst voor reputatieschade. Wat als je personeel, klanten of investeerders erachter komen?
In een prive afkickkliniek Nederland zien hulpverleners relatief veel ondernemers. Niet omdat zij zwakker zijn dan anderen, maar omdat hun levensstijl specifieke risico’s kent. Lange werkdagen, hoge verantwoordelijkheden en vaak een omgeving waarin middelengebruik genormaliseerd is.
De prijs van succes
Pijnlijk. De restauranteigenaar die elke avond meedronk met zijn gasten en langzaam zijn eigen grenzen uit het zicht verloor. De vastgoedondernemer die cocaïne gebruikte om deals te sluiten. De start up oprichter die in een burn out belandde en pas toen inzag hoe afhankelijk hij was geworden van alcohol.
Instellingen zoals THE YOUTURN vertellen dat ondernemers vaak laat aankloppen. Ze functioneren ogenschijnlijk nog goed. De omzet draait, het bedrijf groeit. Maar thuis gaat het mis. Relaties staan onder druk. Kinderen merken dat papa of mama prikkelbaar is of afwezig.
Hoe ga je ermee om
De eerste stap is eerlijkheid. Niet naar buiten toe, maar naar jezelf. Waarom drink je echt dat glas? Waarom heb je dat lijntje nodig om een presentatie te halen? Is het energie, ontspanning of vluchtgedrag?
Daarnaast helpt het om grenzen te stellen. Geen afspraken na een bepaalde tijd. Sporten als vaste afspraak in je agenda. Echte vakanties waarin je niet elke dag je mail checkt.
En misschien wel het moeilijkste voor een ondernemer: hulp durven inschakelen. Dat kan via de reguliere GGZ, via een coach of via een gespecialiseerde kliniek zoals THE YOUTURN. Het is geen zwaktebod. Het is risicomanagement op persoonlijk niveau.
